sitename

             Qurani Kərimin tərbiyəvi rolu

 

İnsan yaranmışların ən üstünü olaraq həmişə Allah-taalanın lütf və mərhəmətindən ruzilənmişdir.

"Biz, Adəm övladını şərəfli və hörmətli elədik, onları suda və quruda (gəmilərə, heyvanlara və başqa nəqliyyat vasitələrinə) mindirib sahib etdik, özlərinə (cürbəcür nemətlərdən) təmiz ruzi verdik və onları yaratdığımız məxluqatın çoxundan xeyli üstün etdik. (İnsan şüur, nitq qabiliyyəti, gözəl surət, boy-buxun, əllə yemək və s. bu kimi məziyyətlərinə görə həmişə Allaha şükür edib yalnız Ona tapınmalı, Rəbbinə heç bir şərik qoşmamalıdır!)"(İsra surəsi, 70-ci ayə).

Buna görə də boynunda böyük məsuliyyəti var. Çünki, həm Allahın saysız nemətlərini qorumalı və həmdə ictimai yaşayışda sair insanlarla birlikdə olmalı və onlara kömək etməlidir. Deməli, əgər insan əməllərini göstərməlidirsə yaxşı olar ki, ən gözəl əməlləri etsin. Çünki, Allah yaxşı əməllərlə insanları imtahan və onlardan yaxşı əməlləri qəbul edər: "Biz yer üzündə olanları onun (sakinləri) üçün (və ya onun özünə məxsus) bir zinət yaratdıq ki, onlardan hansının daha gözəl əməl sahibi olduğunu yoxlayıb ayırd edək"( Kəhf surəsi, 7-ci ayə).

"Belələri (dünyadakı) yaxşı əməllərini qəbul edəcəyimiz... cənnət əhli içərisində olacaq kimsələrdir!"( Əhqaf surəsi, 16-cı ayə).

 

 

İnsanın şəxsi və ictimai əməlləri ilahi ölçülərlə və bəşərin saf qanunları ilə uyğunlaşdıqda Quran o əməlləri "saleh, həsən, səvab, haqq və xeyir" kimi kəlmələrlə vəsf edir.

 

 

"...və pak sözü də (Allah dərgahına) yaxşı əməl qaldırar. (Allah pak sözü eşidəndir, saleh əməli də qəbul edər)."(1)

"Həqiqətən, (beş vaxt namaz kimi) yaxşı əməllər pis işləri (kiçik günahları) yuyub aparar."(2)

"Ruhun (Cəbrailin) və mələklərin səf-səf duracağı gün Rəhmanın izin verdiyi kimsələrdən başqa heç kəs danışmayacaq, danışan da doğrunu deyəcəkdir!"(3)

"Artıq haqq zahir, olanların uydurub düzəltdikləri yalanlar isə batil oldu."(4)

 

 

İnsan əməli ilahi sünnətlə uyğun olmadıqda Quran baxımından o əməllərə "Səyyiat (pis), batil, münkər, xəta və şərr" deyilir.

"Ancaq tövbə edib iman gətirən və yaxşı işlər görənlərdən başqa! Allah onların pis əməllərini yaxşı əməllərə çevirər. Allah bağışlayandır, rəhm edəndir!"(5)

"Bir-birinizin mallarını haqqınız olmadığı halda yeməyin. Xalqın malının bir qismini (onun sizə haram olduğunu) bilə-bilə günah yolu ilə yeməyiniz üçün onu (malınızı) hakimlərə (rüşvət) verməyin!"(6)

"Sizdən öz qadınları ilə zihar edən kimsələrin zövcələri (əslində) onların anaları deyillər. Onların anaları ancaq özlərini doğan qadınlardır. Onlar, əlbəttə, pis və yalan söz danışırlar. Şübhəsiz ki, Allah əfv edəndir, bağışlayandır."(7)

"Hər kəs bir xəta və ya günah edib onu günahsız bir adamın boynuna atarsa, şübhəsiz ki, öz boynuna böhtan və açıq-aşkar günah götürmüş olar (günah üstündən günah qazanar)"(8)

"Kim də zərrə qədər pis iş görmüşdürsə, onu (onun zərərini) görəcəkdir (cəzasını çəkəcəkdir)."(9)

 

 

Bəşərin hidayətini öhdəsinə götürən Quran insanı təkamülə çatdıracaq bəyənilən əməllərə tövsiyə edir və insanı alçaldan bəyənilməyən əməllərdən çəkindirir.

Quranın əmrlərinə itaət etmək dəyərli təsirlərlə nəticələnəcək və cəmiyyətdə böyük dəyişiklik yaranacaq. Bu kiçik yazıda Qurana əməl etməyin bəzi fərdi təsirlərinə işarə edirik:

 

 

1-Çətinliklərə dözmək

 

 

İnsan maddi yaşayışda müxtəlif acılıqlar və çətinliklərlə üzləşir. Onlara təhəmmül etmək hamı üçün asan deyil. Bəzən bu problemlər bəzi şəxslərdə psixoloji təsirlər yaradır. Lakin möminlər belə problemlərə dözməyə qadirdilər.

"Şübhəsiz: "Rəbbimiz Allahdır!” – deyən, sonra da (sözündə) düz olan kəslərə (ölüm ayağında) mələklər nazil olub (belə deyəcəklər): "Qorxmayın və kədərlənməyin! Sizə vəd olunan Cənnətlə sevinin!"(10)

 

 

2- Müsibətlərə səbr etmək

 

 

İnsan Quranla və Allah kitabına əməl etməklə öz imanını artıraraq, çətin müsibətlərə səbr etməyə hazır olur.

Ümmi Əqil səhralıqda yaşayan bir qadın idi. O islamı qəbul edib onun qanunlarına əməl edirdi. "Əqil" adlı bir oğlu var idi ki, dəvələrini otarardı. Bir gün iki qonağı gəlib evə daxil oldular. O, qonaqları qarşılayırdı ki, oğlunun ölüm xəbərini ona çatdırdlar. Ümmi Əqil məsələni qonaqlara demədən nökərinə üz tutub dedi: Miniyindən düş və bu qoyunu kəsib qonaqlar üçün təam hazırla. Xörək yedikdən sonra qonaqlar məsələdən agah oldular və bu qadının səbrinə təəccüb etdilər. Ümmi Əqil qonaqlara dedi: "Sizlərdən biriniz Allah kitabından bir şey bilir"? Onlardan biri dedi: "Mən Quran oxumağı bilirəm". Ümmi Əqil dedi: "Mənim üçün Quran ayələrindən oxu ki, ürəyim sakitləşsin".

O şəxs bu iki ayəni oxudu:

"(Ya Rəsulum! Belə imtahanlara) səbr edən şəxslərə müjdə ver! O kəslər ki, başlarına bir müsibət gəldiyi zaman: "Biz Allahınıq (Allahın bəndələriyik) və (öləndən sonra) Ona tərəf (Onun dərgahına) qayıdacağıq!” deyirlər. Onları Rəbbi tərəfinfən bağışlanmaq və rəhmət (Cənnət) gözləyir. Onlar doğru yolda olanlardır!"(11)

Müsibət görmüş bu qadın ayələri eşitdikdən sonra əllərini Allah dərgahına uzadaraq dedi: "İlahi! Bu ayələrdə buyurduğuna əsasən mən baş verən hadisəyə səbr etdim, sən də səbr edənlər üçün etdiyin vədəyə əməl et!"(12)

 

 

3- Günahlardan tövbə etmək:

 

 

Qurani kərim pak mənbədən qaynaqlandığına görə insanın cisminə və ruhuna təsir edərsə, onu çirkinliklərdən paklığa və zülmətdən nura hidayət edər.

Fuzeyl bin Əyaz mahir yol kəsən və oğru idi. Şərəxsin ətrafında karvanların qarşısına alıb onları qarət edərdi. Camaat onun adını eşidərkən canlarına qorxu düşərdi. Bir gün bir qızı görüb, ona aşiq oldu. O, qıza dedi: Bu axşam sizin evə gələcəm, valideynlərinə de, bir otaq hazırlasınlar!

Qız bu xəbəri valideynlərinə dedikdə, onlar qorxudan Fuzeylin dediklərini hazırladılar, sonra narahat olaraq Allah dərgahına üz tutaraq, dua və təvəssül etdilər ki, Fuzeylin şərrini onlardan uzaqlaşdırsın.

Gecə yarısı idi. Fuzeylin ayaq səsi evin damından eşidildi. Birdən Fuzeyl kiminsə Quran oxuduğunu eşitdi. O, bu ayəni oxuyurdu:

"İman gətirənlərin qəlblərinin Allahın zikri və haqdan nazil olan (Quran) üçün yumşalması vaxtı gəlib çatmadımı?!"(13)

Fuzeyl bu ayəni eşitdikdə qəflət və şəhvət hissini buraxdı. Onun batini gözü açıldı və bilinməsi lazım olan şeyi bildi. Üzünü Allah dərgahına tutdu və ixtiyarsız olaraq fəryad çəkdi və dedi: "Ey tanrım! İndi qəlblərin təvazökar olmasının vaxtıdır!" Həmin yerdən qayıtdı. Qızın yanına getməkdən vaz keçdi. Evdən qayıtdıqda bir xarabalığa çatdı. Orada bir karvanın istirahət etdiklərini gördü. Onların bəziləri getmək vaxtıdır deyirdilər. Bəziləri isə deyirdilər: İndi tezdir, sübh olsun sonra gedərik. Çünki, Fuzeyl yoldadır, indi getsək onula rastlaşacağıq.

Fuzeyl uca səslə dedi: "Arxayın olun Fuzeyl tövbə edib. Həmin Fuzeyl deyil, oğurluqdan və yol kəsməkdən əl çəkib!

Beləliklə, Fuzeyl tövbə etdikdən sonra ibadətlə ali məqamlara çatdı və öz dövrünün böyük ariflərindən olaraq, şagirdlər tərbiyə etməyə başladı.

Ömrünün axırlarında Məkkəyə gedib Kəbənin ətrafında yaşayırdı. Aşura günü həmin yerdə dünyadan getdi.(14)

4- Nəfsə qalib gəlmək

 

 

Məhəmməd bin Şirin məşhur yuxuyozanlardan idi.O həmişə səliqəli geyinərdi. Həmişə ondan yaxşı iy hiss olunardı. Bir gün bir şəxs bunun səbəbini ondan soruşdu. O dedi: "Bunun hekayəsi çox maraqlıdır". O şəxs çox israr etdikdə İbni Sirin dedi:

"Gənc yaşlarımda çox gözəl idim. Parça satışı ilə məşğul olurdum. Bir gün bir qadın kənizi ilə mağazaya gəlib parça aldı. Qiymətini dedikdə onlar pulu evdə verəcəklərini dedilər. Mən də mağazanı bağlayıb onlarla birlikdə evin qabağınadək getdim. Onlar evə daxil oldular, mən isə gözləyirdim. Bir müddətdən sonra qadın tək evdən çıxdı və məni evə dəvət etdi. Evə daxil olduqda evin bahalı xalçalar və qablarla bəzəndiyini gördüm. Qadın dedi: "Ey gənc! Mənim parçam var, səni buraya gətirməkdə başqa niyyətim var. Birdən Allah tərəfindən mənə ilham oldu. Elə bil ki, kimsə bu ayəni mənim qulağıma pıçıldadı:

"Amma kim (qiyamət günü) Rəbbinin hüzurunda durmaqdan qorxmuş və nəfsinə istəyini (şəfvəti) qadağan etmişsə, Həqiqətən, onun yurdu Cənnətdir!"(15)

 

 

Bu ayə yadıma düşdükdə qərara gəldim ki, öz pak gəncliyimi günah çirkabına batırmayım. Qadın məni özünə cəlb etməyə çalışsa da mən ona əhəmiyyət vermədim. O, kənizlərinə əmr etdi ki, məni iplə bağlasınlar. Sonra məni bədənimdən qan çıxanadək vurdular. Onlardan xilas olmaq üçün plan çəkməli oldum. Dedim: "Vurmayın! Razı oldum". Onlar əl-qolumu açdılar. Soruşdum ayaqyolu haradadır? Mənə göstərdilər. Oraya gedib paltarlarımı nəcisə buladım və çıxdım. Onlar məni bu vəziyyətdə gördükdə qaçdılar. Bu vaxt fürsəti qənimət sayıb qapıya tərəf qaçdım. Qapı kilidli idi. Allahın lütfü ilə qapıya əl vurduqda açıldı. Evdən çıxıb özümü suya çatdırıb paltarlarımı və bədənimi yudum. Birdən bir şəxs peyda oldu. Mənim üçün gözəl paltar gətirib mənə geyindirdi. Sonra mənə gözəl ətri olan bir şey verib, dedi: "Ey təqvalı insan! Sən öz nəfsinə qalib gəldin, qiyamət günündən qorxub Allah əmrinin əksinə əməl etmədin. Bu imtahan üçün bir vasitə idi. Sənin paltarın heç vaxt çirkin olmayacaq. Bu xoşa gələn qoxu heç vaxt səndən getməyəcək".

Buna görə Allah ona yuxuyozma elmi verib. Onun dövründə heç kim onu kimi yuxu yoza bilmirdi.(16)

 

 

Əlavələr:

 

1- Fatir surəsi, 10-cu ayə.

2- Hud surəsi, 114-cü ayə.

3- Nəbə surəsi, 38-ci ayə.

4- Əraf surəsi, 118-ci ayə.

5- Furqan surəsi, 70-ci ayə.

6- Bəqərə surəsi, 188-ci ayə.

7- Mucadilə surəsi, 2-ci ayə.

8- Nisa surəsi, 112-ci ayə.

9- Zilzal surəsi, 8-ci ayə.

10- Fussilət surəsi, 30-cu ayə.

11- Bəqərə surəsi, 155-157-ci ayələr.

12- "Səfinətül-bihar" c.3, səh. 21.

13- Hədid surəsi, 16-cı ayə.

14- "Səfinətül-bihar" c.2, səh. 369.

15- Naziat surəsi, 40 və 41-ci ayələr.

16 - "Əl-kunye vəl-əlqab" c. 1, səh.313.


 

 

Sayt üçün hazırladı: Şəhriyar Əliyev

Uluyol.az

Sayt haqqında

"Kütləvi informasiya vasitələri haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu"na əsasən KİV qanunla qadağan olunmuş mənbələr istisna olmaqla, istənilən vəsaitlər hesabına maliyyələşdirilə bilər (Maddə 6-1), KİV üzərində dövlət senzurasına, habelə bu məqsədlə xüsusi dövlət orqanlarının və ya vəzifələrin yaradılmasına və maliyyələşdirilməsinə yol verilmir (Maddə 7), KİV cəmiyyətdəki iqtisadi, siyasi, ictimai və sosial durum haqqında, dövlət orqanlarının, bələdiyyələrin, idarə, müəssisə və təşkilatların, ictimai birliklərin, siyasi partiyaların, vəzifəli şəxslərin fəaliyyəti barədə operativ və doğru-dürüst məlumatlar almaq hüququna malikdirlər (Maddə 8)

ULU YOL xəbər agentliyi 2015
Təsisçi və Baş redaktor:   Saday Fərəcov
Tel:                    +994 70 215 78 15
E mail:                    uluyol.az@gmail.com
Hazırladı: Vüsal Əli

Fatal error: [] operator not supported for strings in /home/uluyol/public_html/index.php on line 300